هورمون های اشتها

الف )هورمون گرسنگی یا هورمون اشتها چیست ؟

بسیاری از افراد استعداد بالایی برای چاقی دارند و بسیاری دیگر اشتهای زیادی به غذا ندارند؛ به همین دلیل زود سیر شده و میزان کمتری غذا می‌خورند.

به این دلیل است که بسیاری از افراد تصور می‌کنند، این مسئله زمینه ژنتیکی دارد؛ البته بخش ژنتیکی این مسئله را نمی‌توان نادیده گرفت، با این‌حال بخشی از آن نیز به سبک زندگی و شرایط فرد بستگی دارد.

• در هنگام گرسنگی کدام هورمون فعال می‌شود ؟

برای اینکه بدانیم هورمون گرسنگی ویا هورمون اشتها چیست؛ باید متوجه شویم در هنگام گرسنگی کدام هورمون فعال می‌شود؟!

اصلی‌ترین و مهم‌ترین هورمون گرسنگی را گرلین می‌نامند.

هورمون گرلین از دیواره معده ترشح شده و پس از ورود به خون، از طریق خون به سمت مغز می‌رود و در نتیجه سبب تحریک احساس گرسنگی و نیاز به مصرف غذا می‌شود.

عملکرد هورمون گرسنگی یا همان گرلین، به صورت چرخه است، بدین صورت که در فواصل حدود ۴ ساعت یکبار، میزان آن افزایش پیدا می‌کند

و پیش از مصرف وعده غذایی به دو برابر حد عادی می‌رسد؛ پس از آن‌که فرد وعده غذایی خود را میل نمود تا حدود یک ساعت پس از آن کاهش می‌یابد

  در انتهای این یک ساعت، به کمترین حد خود می‌رسد.

جالب است بدانید حتی در هنگام خواب نیز سطح هورمون گرلین افزایش می‌یابد.

از آنجایی که هورمون گرسنگی به صورت یک چرخه عمل می‌کند، می‌توانید وعده‌های غذایی خود، یعنی صبحانه، ناهار، میان وعده و شام را در فواصل زمانی مشخص میل نمایید.

افرادی که اضافه وزن دارند نیز بهتر است زمانی که احساس گرسنگی بیش از حد می‌کنند،حتی اگر تا وعده بعدی غذای آن‌ها مانده است؛ چیزی بخورند تا مانع از ترشح بیشتر هورمون گرلین شوند.

البته اضافه وزن و چاقی به معنای بالاتر بودن سطح هورمون گرلین در بدن نیست؛ یعنی لزوماً افرادی که چاق‌تر هستند، هورمون گرلین بیشتری ندارد.

در حقیقت این مسئله برعکس است؛ افرادی که چاق هستند، سطح گرلین کمتری دارند؛ با این حال گیرنده‌های هورمون گرسنگی در آن‌ها حساس‌تر و فعال‌تر است.

همچنین افرادی هستند که به دلیل اختلال سندروم پرادر ویلی که یک اختلال ژنتیکی است، سطح هورمون گرسنگی آن‌ها بسیار بالا بوده و به همین دلیل پرخوری زیادی دارند

ب)هورمون سیری یا هورمون کنترل گرسنگی

هورمون‌های زیادی هستند که در روده و مغز به تنظیم شدن اشتها کمک می‌کنند؛

برای مثال کولسیستوکینین و یا شاخص ترشح کورتیکورپین سبب کاهش اشتها می‌شوند؛

اما هورمونی که آن را به عنوان هورمون کنترل گرسنگی و‌یا هورمون سیری می‌شناسند، لپتین نام دارد.

لپتین از سلول‌های چربی ترشح می‌شود و پس از انتقال به مغز، از طریق خون به مغز رفته و اشتها را سرکوب می‌کند،

یعنی سلول‌های چربی همچون یک غده درون ریز، هورمون سیری را ترشح می‌کنند؛

 هرچه میزان چربی در یک فرد بیشتر باشد، هورمون سیری در او نیز بیشتر است که نشان‌دهنده میزان بالای ذخیره انرژی در آن شخص است.

چرا افراد چاق احساس سیری نمی‌کنند، با اینکه به دلیل چربی بیشتر، لپتین بیشتری در خون خود دارند؟!

برای پاسخ به این سوال باید بگوییم همچون حالتی که در هنگام دیابت نوع دو اتفاق می‌افتد و سلول‌های بدن با وجود انسولین در خون، نمی‌توانند آن را دریافت کنند

 در حقیقت مقاومت به انسولین پیدا کرده‌اند؛ در بدن افراد چاق نیز مقاومت به لپتین اتفاق می‌افتد که بیشتر به دلیل چربی‌های شکمی و احشایی است.

برخی از مطالعات نشان داده است هضم گلوتن نیز در ایجاد مقاومت به لپتین تاثیر دارد؛ اما هنوز به‌طور کامل اثبات نشده است.

با ایجاد مقاومت به لپتین نه‌تنها اشتها افزایش پیدا می‌کند، بلکه سوخت‌وساز نیز کم می‌شود و به همین دلیل مصرف امگا ۳ و آنتی‌اکسیدان‌هایی که التهاب را کاهش می‌دهند، در بهبود عملکرد هورمون سیری موثر هستند.